Rahim filmi ya da tıbbi adıyla histerosalpingografi (HSG), rahim boşluğunun şeklini ve fallop tüplerinin açık olup olmadığını değerlendirmek amacıyla yapılan röntgen tabanlı bir görüntüleme yöntemidir. İşlem sırasında rahim ağzından kontrast madde verilir ve bu maddenin rahim içinden tüplere, ardından karın boşluğuna geçişi floroskopi ile izlenir. HSG özellikle infertilite değerlendirmesinde tubal açıklığın araştırılmasında kullanılan temel testlerden biridir.
HSG her zaman kesin tanı sağlayan tek yöntem değildir. Örneğin tüplerin rahme yakın kısmında görülen tıkanıklık bazen işlem sırasında oluşan geçici kasılmaya bağlı olabilir. Bu nedenle anormal sonuçların klinik tabloya göre başka yöntemlerle doğrulanması gerekebilir.
Rahim Filmi (HSG) Nedir?
Histerosalpingografi, rahim boşluğu ve fallop tüplerinin kontrast madde kullanılarak röntgen altında görüntülenmesidir. Test sırasında kontrast sıvının rahim içinde nasıl dağıldığı ve fallop tüplerinden geçerek karın boşluğuna ulaşıp ulaşmadığı izlenir.
HSG sayesinde:
- Fallop tüplerinin açık olup olmadığı,
- Tıkanıklığın tüpün hangi bölümünde olabileceği,
- Rahim boşluğunun şekli,
- Bazı doğumsal rahim anomalileri,
- Rahim içi yapışıklıklar,
- Bazı polip veya submukozal miyomlarla uyumlu dolum defektleri hakkında bilgi edinilebilir.
Bununla birlikte HSG rahim içindeki tüm sorunları kesin olarak tanımlamaz. Özellikle polip ve submukozal miyomların değerlendirilmesinde ultrason, sonohisterografi veya histeroskopi daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir.
HSG Neden Çekilir?
Rahim filmi en sık infertilite değerlendirmesinde fallop tüplerinin açıklığını değerlendirmek amacıyla istenir. Çünkü gebeliğin doğal yolla oluşabilmesi için sperm ile yumurtanın fallop tüpünde buluşabilmesi gerekir. HSG şu durumlarda değerlendirilebilir:
- İnfertilite araştırması: Tüplerin açık olup olmadığını incelemek amacıyla,
- Tubal tıkanıklık şüphesi: Geçirilmiş enfeksiyon, dış gebelik veya cerrahi öyküsü varsa,
- Rahim boşluğu değerlendirmesi: Rahim şekli veya yapısal anormallik şüphesinde,
- Tekrarlayan gebelik sorunlarında: Klinik öyküye göre rahim boşluğunu değerlendirmek amacıyla,
- Tubal cerrahi öncesi veya sonrası: Tüplerin durumunu değerlendirmek amacıyla.
HSG'nin infertilite değerlendirmesindeki yeri kişinin yaşı, yumurtlama durumu, sperm analizi ve diğer testlerle birlikte ele alınır. Fertilist'teki kadın infertilitesi sayfasında diğer değerlendirme yöntemleri de incelenebilir.
Rahim Filmi Ne Zaman Çekilir?
HSG genellikle adet kanamasının bitiminden sonra ancak yumurtlama gerçekleşmeden önce planlanır. Amaç işlemin gebelik ihtimali bulunmayan bir dönemde yapılmasını sağlamaktır. Örnek zamanlama:
| Döngü Dönemi | HSG Açısından Genel Yaklaşım |
|---|---|
| Adet kanaması devam ederken | Genellikle yapılmaz |
| Adet bittikten sonraki ilk günler | Sık tercih edilen dönem |
| Yumurtlama öncesi | Uygun zamanlama |
| Gebelik ihtimali varsa | İşlem ertelenir |
| Aktif pelvik enfeksiyon varsa | Yapılmaz |
HSG'nin yapılacağı gün merkez tarafından belirlenir. Döngü düzensizse veya yumurtlama zamanı belirsizse gebelik ihtimalini dışlamak için ek önlemler alınabilir.
Rahim Filmi Nasıl Çekilir?
HSG genellikle ayaktan yapılan ve çoğunlukla 15–30 dakika süren bir işlemdir.
İşlemin genel aşamaları şöyledir:
- Röntgen masasına yatılır: Hasta sırtüstü pozisyona alınır.
- Spekulum yerleştirilir: Vajinaya, smear testinde kullanılan alete benzer bir spekulum yerleştirilerek rahim ağzı görülür.
- İnce bir kateter yerleştirilir: Rahim ağzından ince bir tüp rahim içine ilerletilir.
- Kontrast madde verilir: Kontrast sıvı yavaşça rahim boşluğuna enjekte edilir.
- Floroskopi görüntüleri alınır: Kontrast maddenin rahim boşluğunu doldurması ve fallop tüplerine ilerlemesi röntgen altında izlenir.
- Tüpler değerlendirilir: Kontrast maddenin tüplerden geçerek karın boşluğuna yayılması tüplerin açık olduğuna işaret eder.
- İşlem sonlandırılır: Kateter ve spekulum çıkarılır. Kontrastın bir kısmı vajinadan dışarı akabilir.
HSG'de Tüplerin Açık Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Fallop tüplerinin açıklığı, kontrast maddenin görüntülerde izlediği yola göre değerlendirilir.
| HSG Bulgusu | Genel Yorum |
|---|---|
| Kontrast rahmi doldurur, her iki tüpten geçip karın boşluğuna yayılır | Her iki tüp açık görünür |
| Kontrast yalnızca bir tüpten geçer | Diğer tüpte tıkanıklık düşünülebilir |
| Kontrast tüpün başlangıç kısmında ilerlemez | Proksimal tıkanıklık şüphesi |
| Kontrast tüpün ileri bölümünde durur | Distal tıkanıklık şüphesi |
| Kontrast geçişi gecikir veya sınırlı alanda birikir | Yapışıklık veya tubal patoloji düşünülebilir |
Tek Tüp Açık Olursa Hamile Kalınabilir mi?
Evet. Diğer fertilite faktörleri uygun olduğunda tek bir sağlıklı ve açık fallop tüpüyle doğal gebelik mümkün olabilir.
Ancak gebelik ihtimali:
- Açık tüpün fonksiyonuna,
- Yumurtlama düzenine,
- Yumurtalık rezervine,
- Yaşa,
- Sperm parametrelerine,
- Eşlik eden endometriozis veya yapışıklıklara bağlı olarak değişebilir.
Tek taraflı tubal tıkanıklık tespit edildiğinde tedavinin gerekli olup olmadığı tıkanıklığın yeri ve diğer infertilite faktörlerine göre değerlendirilir.
Rahim Filmi Ağrılı mıdır?
HSG sırasında hissedilen ağrı kişiden kişiye değişir. En sık tarif edilen his, kontrast maddenin rahim içine verildiği sırada oluşan adet sancısına benzer kısa süreli kramp şeklindedir.
Bazı kişiler yalnızca hafif rahatsızlık hissederken bazı kişilerde daha belirgin kramp oluşabilir. Ağrı genellikle kontrast enjeksiyonu sırasında ortaya çıkar ve işlem tamamlandığında hızla azalır. HSG sırasında ağrının daha belirgin hissedilmesine katkıda bulunabilecek durumlar:
- Rahim ağzının kateterle geçişi sırasında hassasiyet,
- Kontrastın rahim içine verilmesi,
- Tüplerde geçiş direnci,
- Kişinin ağrı eşiği,
- İşlem sırasında kaygı.
Bazı merkezler işlemden yaklaşık bir saat önce parasetamol veya ibuprofen gibi ağrı kesicilerin kullanılabileceğini belirtmektedir. Ancak kullanılacak ilaç konusunda işlemi gerçekleştirecek merkezin önerisine uyulmalıdır.
Anestezi Gerekir mi?
Standart HSG çoğunlukla genel anestezi gerektirmez. İşlem kısa sürer ve ağrı genellikle geçicidir. Ancak kişinin daha önce yaşadığı ağrılı jinekolojik işlemler, servikal darlık veya farklı klinik koşullar varsa ağrı kontrolü için ek yöntemler değerlendirilebilir.
HSG Sonrası Hamilelik Şansı Artar mı?
HSG'nin esas amacı tanı koymak ve tüplerin açıklığını değerlendirmektir. Ancak kontrast maddenin tüplerden geçirilmesinin bazı kişilerde geçici bir “tubal flushing” etkisi oluşturabileceği ve özellikle belirli kontrast türleriyle işlem sonrası gebelik oranlarında kısa süreli artış görülebileceği araştırılmıştır. Bununla birlikte HSG, gebelik şansını artırmak amacıyla uygulanması gereken bir tedavi yöntemi olarak düşünülmemelidir. Esas işlevi tanısaldır.
Rahim Filmi Sonucu Kapalı Çıkarsa Ne Yapılır?
HSG'de bir veya iki tüp kapalı görüldüğünde uygulanacak yaklaşım tıkanıklığın yeri ve kişinin diğer infertilite bulgularına göre değişir.
Proksimal Tıkanıklık
Tüpün rahme yakın kısmındaki tıkanıklık proksimal tubal obstrüksiyon olarak adlandırılır. Bu bulgu:
- Gerçek tıkanıklık,
- Geçici tubal spazm,
- Mukus/debris,
- Kateter pozisyonu nedeniyle görülebilir.
Bu yüzden özellikle iki taraflı proksimal tıkanıklıkta sonucu doğrulamak için selektif tubal kanülasyon veya başka bir yöntem değerlendirilebilir. ASRM, HSG'deki proksimal tıkanıklıkların yalancı pozitif olabileceğini belirtmektedir.
Distal Tıkanıklık ve Hidrosalpenks
Tüpün yumurtalığa yakın ucundaki tıkanıklık distal tubal obstrüksiyon olarak tanımlanır. Tüpün içinin sıvıyla dolup genişlemesine ise hidrosalpenks adı verilir. İleri tubal hasar veya hidrosalpenks varlığında tedavi yaklaşımı kişinin yaşına, tüpün durumuna ve IVF planına göre değişebilir. Tüplerdeki şişkinliğin tüp bebek sürecinde embryo transfer başarısını azalttığı bilinmektedir. Gerekli durumlarda laparoskopik yolla tüplerin alınması veya kapatılması gerekebilir.
Tüplerle ilişkili sorunlarda laparoskopinin hangi durumlarda kullanılabileceği Fertilist'in laparoskopi içeriğinde ayrıca değerlendirilebilir.
Rahim Filminin Riskleri Nelerdir?
HSG genel olarak güvenli bir işlemdir ancak her tıbbi uygulamada olduğu gibi bazı riskler bulunur.
Enfeksiyon
En önemli komplikasyonlardan biri pelvik enfeksiyondur. Risk düşüktür ancak daha önce tubal hastalık veya pelvik enfeksiyon öyküsü olan kişilerde daha dikkatli değerlendirme gerekebilir.
Bazı merkezler enfeksiyon riskine göre koruyucu antibiyotik kullanabilir. Uygulama merkez protokolüne göre değişir.
Kontrast Madde Reaksiyonu
Kontrast maddeye karşı alerjik reaksiyon nadir görülebilir. Daha önce iyotlu kontrast maddelerle reaksiyon yaşamış kişiler bunu işlem öncesinde bildirmelidir.
Radyasyon
HSG'de düşük dozda iyonize radyasyon kullanılır.
Kanama ve Kramp
Az miktarda vajinal kanama ve adet benzeri kramp sık görülen, genellikle kısa süreli etkilerdir.
HSG Sonrası Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
HSG sonrasında hafif lekelenme ve kısa süreli kramp normal olabilir. Ancak aşağıdaki durumlarda sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmelidir:
- Şiddetlenen veya geçmeyen karın ağrısı
- Yüksek ateş
- Titreme
- Kötü kokulu vajinal akıntı
- Yoğun veya devam eden vajinal kanama
- Nefes darlığı, kaşıntı veya döküntü gibi alerjik reaksiyon belirtileri
Sık Sorulan Sorular
Rahim Filmi Kaç Dakika Sürer?
HSG çoğunlukla 15–30 dakika içerisinde tamamlanır. Hazırlık ve bekleme süresiyle hastanede geçirilen toplam süre daha uzun olabilir.
HSG Sonrası Aynı Gün İşe Dönülebilir mi?
Bazı kişiler işlem sonrasında normal günlük aktivitelerine hemen dönebilir. Ancak kramp veya rahatsızlık yaşanırsa günün geri kalanında dinlenmek tercih edilebilir. Merkezlerin önerileri farklılık gösterebilir.
Rahim Filmi Tüpleri Açar mı?
HSG'nin amacı tüpleri açmak değil, açıklıklarını değerlendirmektir. Kontrast geçişi sırasında küçük mukus tıkaçlarının temizlenebileceği ve bazı kişilerde geçici tubal flushing etkisi oluşabileceği düşünülse de HSG cerrahi bir tüp açma tedavisi değildir.
HSG'de Tüp Kapalı Görünürse Kesin Kapalı mıdır?
Hayır, özellikle tüpün rahme yakın kısmındaki tıkanıklıklarda geçici tubal spazm nedeniyle yalancı pozitif sonuç olabilir. Bu nedenle bazı sonuçların ek testlerle doğrulanması gerekir.
HSG Sonrası Kanama Normal mi?
Evet, hafif lekelenme veya az miktarda kanama genellikle bir veya birkaç gün görülebilir. Yoğun, uzun süren veya giderek artan kanama ise değerlendirilmelidir.
Rahim Filmi Sonrası Hamile Kalınabilir mi?
Evet, HSG'nin ardından gebelik planına çoğunlukla devam edilebilir. Ancak cinsel ilişki için bazı merkezler hemen izin verirken bazıları 48 saat beklenmesini önerir. Kişinin kendi merkezinin önerisi esas alınmalıdır.
Kaynaklar
- https://www.acog.org/womens-health/faqs/hysterosalpingography
- https://www.asrm.org/practice-guidance/practice-committee-documents/fertility-evaluation-of-infertile-women-a-committee-opinion-2021/
- https://www.asrm.org/practice-guidance/practice-committee-documents/role-of-tubal-surgery-in-the-era-of-assisted-reproductive-technology-a-committee-opinion-2021
- https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/hysterosalpingogram-hsg-information-for-patients/
- https://www.chelwest.nhs.uk/your-visit/patient-leaflets/womens-services/hsg-hysterosalpingography
- https://www.southtees.nhs.uk/resources/hysterosalpingogram-hsg/
- https://www.fhft.nhs.uk/patients-and-visitors/patient-information-library/hysterosalpingogram-hsg
İlgili yazılar

AMH Değeri Kaç Olmalı? Yaşa Göre AMH Değerleri ve Düşüklüğü
AMH değeri kaç olmalı? Yaşa göre AMH sonuçlarının nasıl yorumlandığını, düşük ve yüksek AMH değerlerinin ne anlama geldiğini öğrenin.
Doç. Dr. Cengiz Alataş3 Kasım 2026 · 6 dk okuma
Oku
Düşük Belirtileri Nelerdir? Düşük Nasıl Anlaşılır?
Düşük belirtileri nelerdir, düşük nasıl anlaşılır? Kanama, kramp, doku gelmesi, missed abortion ve acil uyarı işaretleri.
Prof. Dr. Ramazan Mercan3 Kasım 2026 · 6 dk okuma
Oku
Embriyo Transferi Sonrası Belirtiler Nelerdir? Gün Gün Süreç
Embriyo transferi sonrası belirtiler nelerdir? Gün gün süreçte olası değişimleri, test zamanlamasını ve doktora başvurulacak durumları öğrenin.
Prof. Dr. A. Yiğit Çakıroğlu3 Kasım 2026 · 6 dk okuma
Oku

