İleri Jinekolojik Ultrasonografi ile Kesin Tanı

İleri jinekolojik ultrasonografi; rahim, rahim içi boşluk, rahim duvarı ve yumurtalıkların ayrıntılı olarak görüntülenmesini sağlayan önemli bir değerlendirme yöntemidir. Özellikle infertilite araştırmalarında ve tüp bebek sürecinin planlanmasında transvajinal ultrasonografi (TVS) ile 2D, 3D veya gerekli durumlarda 4D görüntüleme tekniklerinden yararlanılabilir.

Ultrasonografi sayesinde rahmin anatomik yapısı, yumurtalıklar, antral folikül sayısı ve rahim duvarı gibi üreme süreci açısından önemli yapılar aynı değerlendirme sırasında incelenebilir. 3D görüntüleme ise özellikle rahim şeklinin ve rahim içi boşluğun daha ayrıntılı değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Transvajinal ultrason, yüksek frekanslı ses dalgalarından yararlanılarak rahim ve yumurtalıkların vajinal yoldan görüntülenmesini sağlayan ultrason yöntemidir. Prob incelenen organlara daha yakın olduğu için pelvik bölgenin ayrıntılı görüntülerinin elde edilmesine olanak tanır.

Pelvik ultrason karın üzerinden veya transvajinal yolla yapılabilir. Transabdominal görüntüleme daha geniş bir pelvik alan sunarken transvajinal ultrason rahim, rahim duvarı ve yumurtalıkların daha detaylı incelenmesini sağlayabilir. 3D ultrasonografi ise standart iki boyutlu görüntülere ek olarak rahmin farklı düzlemlerde ve hacimsel olarak değerlendirilmesine yardımcı olur. Özellikle doğuştan gelen rahim şekil farklılıklarının incelenmesinde 3D transvajinal ultrason önemli bir görüntüleme yöntemi olarak kabul edilir.

Jinekolojik ultrasonun zamanlaması incelemenin amacına göre belirlenir. Yumurtalık rezervinin değerlendirilmesi, adet döngüsünün takip edilmesi, rahim yapısının incelenmesi veya tüp bebek sürecindeki kontroller farklı zamanlarda yapılabilir.

Transvajinal ultrason sırasında üzeri koruyucu kılıfla kaplanan ince bir ultrason probu vajinaya dikkatli biçimde yerleştirilir. Prob aracılığıyla elde edilen görüntüler ekrandan değerlendirilir. İşlem genellikle kısa sürer ve radyasyon içermez.

Hazırlık yöntemi ultrasonun türüne göre değişir. Karın üzerinden yapılan pelvik ultrasonda mesanenin dolu olması görüntülemeyi kolaylaştırabilir. Bu nedenle işlem öncesinde su içilmesi istenebilir. Transvajinal ultrasonda ise çoğunlukla mesanenin boş olması tercih edilir. Karın üzerinden ve transvajinal görüntüleme birlikte yapılacaksa önce dolu mesaneyle görüntü alınabilir, ardından transvajinal değerlendirme öncesinde mesanenin boşaltılması istenebilir.

Adet döngüsünün 2. veya 3. gününde yapılan ultrason, yumurtalıkların erken foliküler dönemde değerlendirilmesine yardımcı olur. Bu dönemde yumurtalıklardaki antral foliküller sayılabilir ve yumurtalık rezervi hakkında klinik değerlendirmeye katkı sağlayan bilgiler elde edilebilir. Transvajinal ultrason, antral foliküllerin sayı ve boyutlarının değerlendirilmesinde kullanılan temel yöntemlerden biridir. Ultrason bulguları gerektiğinde yaş, AMH gibi diğer yumurtalık rezervi göstergeleri ve kişinin klinik özellikleriyle birlikte yorumlanır.

3D/4D jinekolojik ultrasonografi rahim ve çevresindeki yapıların ayrıntılı incelenmesine yardımcı olabilir. Görüntüleme sırasında rahim şekil farklılıkları, miyomlar, endometrial polipler, adenomyozis düşündüren bulgular ve yumurtalıklardaki çeşitli yapısal değişiklikler değerlendirilebilir.

Ultrason bulguları her zaman tek başına kesin bir klinik sonuca ulaşmak için yeterli olmayabilir. Şüpheli bir bulgu saptandığında kişinin durumuna göre ek görüntüleme veya ileri değerlendirme yöntemleri gerekli görülebilir.

Standart 2D ultrasonda rahim farklı kesitler üzerinden değerlendirilirken 3D ultrason, rahmin üç farklı düzlemde ve hacimsel olarak görüntülenmesine olanak sağlar.

Özellikle rahmin dış konturu ile rahim içi boşluğun birlikte değerlendirilmesi, septum gibi doğuştan gelen rahim şekil farklılıklarının birbirinden ayrılmasında avantaj sağlayabilir. ASRM, rahim şeklinin değerlendirilmesinde 3D transvajinal ultrasonu uygun bir ilk basamak noninvaziv görüntüleme yöntemi olarak belirtmektedir.

3D ultrasonografi rahimde septum, bikornuat uterus gibi doğuştan gelen şekil farklılıklarının değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Rahim boşluğunun yanı sıra dış rahim konturunun da görüntülenebilmesi, bazı anomalilerin birbirinden ayrılmasını kolaylaştırır.

Ultrason sırasında rahim duvar kalınlığı da ölçülebilir. Tüp bebek sürecinde rahim duvar kalınlığı ve görünümü, embriyo transferi öncesinde takip edilen parametreler arasında yer alır. Ancak tek başına rahim duvar kalınlığı gebelik sonucunu belirleyen bir ölçüt değildir.

Ultrasonda rahim içi boşluğa ilişkin daha ayrıntılı değerlendirme gerektiğinde histeroskopi, pelvik yapıların farklı bir yöntemle incelenmesinin gerekli olduğu durumlarda ise laparoskopi ilgili tedavi sayfalarından incelenebilir.

HSG ve 3D ultrason farklı özellikleri değerlendiren görüntüleme yöntemleridir. Bu nedenle birbirlerinin doğrudan alternatifi olarak görülmemelidir.

HSG özellikle fallop tüplerinin açıklığının araştırılmasında önemli bir yöntemdir. 3D ultrason ise rahmin anatomik yapısını ve doğuştan gelen şekil farklılıklarını ayrıntılı biçimde değerlendirmede avantaj sağlayabilir. Örneğin HSG, septat (rahimde perde) ve bikornuat uterus (çift rahim) ayrımında tek başına yeterli olmayabilirken 3D ultrason bu ayrım için daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir.