Morfolojik Sperm Seçimi ile Enjeksiyon (IMSI)

Tüp bebek uygulamalarında döllenme için kullanılacak spermin seçimi, embriyoloji laboratuvarındaki önemli aşamalardan biridir. IMSI (Intracytoplasmic Morphologically Selected Sperm Injection), spermlerin klasik mikroenjeksiyonda kullanılan büyütmeden daha yüksek büyütme altında (yaklaşık 6000 kat büyütme) ayrıntılı biçimde değerlendirilerek morfolojik açıdan uygun olanların seçilmesini amaçlayan laboratuvar yöntemidir.

IMSI sırasında özellikle sperm başının yapısı ve vakuol olarak adlandırılan boşluk benzeri oluşumlar değerlendirilir. Seçilen sperm daha sonra klasik ICSI işleminde olduğu gibi yumurta hücresinin içine enjekte edilir. Bununla birlikte güncel bilimsel veriler IMSI'nin tüm tüp bebek hastalarında gebelik veya canlı doğum oranını artırdığını göstermediği için yöntem rutin olarak her hastaya önerilmez. ESHRE de mevcut veriler doğrultusunda IMSI'nin rutin kullanımını önermemektedir.

IMSI, hareketli sperm hücrelerinin çok yüksek büyütme altında morfolojik olarak incelenmesine dayanan bir sperm seçim yöntemidir. Bu değerlendirme MSOME (Motile Sperm Organelle Morphology Examination) adı verilen teknikten yararlanır.

Klasik ICSI sırasında embriyolog spermin hareketi ve genel morfolojik yapısını değerlendirirken IMSI'de özellikle sperm başı daha ayrıntılı şekilde incelenebilir. Yüksek büyütme sayesinde klasik mikroskobik değerlendirmede fark edilmesi daha güç olan bazı morfolojik özellikler görülebilir.

Uluslararası infertilite terminolojisinde de IMSI, klasik ICSI'ye kıyasla daha yüksek büyütme altında sperm çekirdeğinin bütünlüğünü değerlendirmeyi ve daha az veya hiç nükleer vakuol içermeyen morfolojik açıdan uygun spermlerin seçilmesini amaçlayan yöntem olarak tanımlanmaktadır.

IMSI ve ICSI'nin temel amacı döllenme için seçilen tek bir spermin yumurtanın sitoplazmasına enjekte edilmesidir. Aralarındaki temel fark, sperm seçiminde kullanılan görüntüleme düzeyidir.

ESHRE'nin değerlendirmesine göre IMSI, sperm hücrelerinin 6000 katın üzerindeki büyütmelerde incelenmesini sağlayabilir. Ancak daha ayrıntılı görüntüleme tek başına daha yüksek canlı doğum oranı anlamına gelmez.

IMSI her tüp bebek hastasında rutin olarak uygulanması gereken bir yöntem değildir. Klinik kullanımında sperm morfolojisi, önceki tüp bebek sonuçları ve çiftin genel infertilite öyküsü birlikte değerlendirilir. Güncel kanıtlar IMSI'nin standart ICSI'ye kıyasla canlı doğum oranını anlamlı biçimde artırdığını göstermediğinden, uygulanıp uygulanmayacağı kişiye özel olarak değerlendirilmelidir.

Teratozoospermi, semen örneğinde normal morfolojik özelliklere sahip sperm oranının düşük olmasıdır. Belirgin sperm şekil bozukluğu bulunan bazı hastalarda yüksek büyütmeli değerlendirme sayesinde spermler arasındaki morfolojik farklılıkların daha ayrıntılı incelenmesi mümkün olabilir. Ancak sperm morfolojisinin tek başına IMSI uygulanması için kesin bir kriter olmadığı unutulmamalıdır. Sperm sayısı, hareketliliği, önceki döllenme sonuçları ve çiftin diğer klinik özellikleri de birlikte değerlendirilir.

Erkek yaşının ilerlemesi bazı sperm parametreleri ve sperm DNA bütünlüğündeki değişikliklerle ilişkilendirilebilir. IMSI, yüksek büyütme altında morfolojik açıdan daha uygun görünen spermlerin seçilmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte sperm hücresinin mikroskop altındaki görünümü, DNA yapısının doğrudan ölçümü değildir. Dolayısıyla IMSI bir sperm DNA hasarı testi veya DNA hasarını gideren bir yöntem olarak değerlendirilmemelidir.

Önceki tüp bebek denemelerinde istenen sonucun elde edilemediği bazı çiftlerde laboratuvar yöntemlerinin yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir. IMSI de seçilmiş vakalarda sperm seçimine yönelik ek bir laboratuvar yöntemi olarak düşünülebilir. Ancak tekrarlayan tüp bebek başarısızlığının çok sayıda farklı nedeni bulunabilir. ESHRE'nin mevcut değerlendirmesinde IMSI'nin klinik sonuçları iyileştirdiğine dair yeterli kanıt bulunmadığı için rutin kullanım önerilmemektedir.

Sperm başında mikroskobik inceleme sırasında görülebilen boşluk benzeri yapılara vakuol adı verilir. Vakuollerin büyüklüğü, sayısı ve sperm başındaki konumu yüksek büyütmeli sperm morfolojisi değerlendirmesinde dikkate alınabilir. IMSI sırasında hareketli sperm hücreleri yüksek çözünürlüklü optik sistem altında incelenir. Embriyolog sperm başının şekli, boyutu ve belirgin vakuol içerip içermediği gibi özellikleri değerlendirerek mikroenjeksiyon için morfolojik açıdan uygun bir sperm seçmeye çalışır.

IMSI'de kullanılan optik sistemler spermlerin 6000 katın üzerinde büyütülerek değerlendirilmesine imkân verebilir. Bu yüksek büyütme, sperm başında standart mikroskop altında fark edilmesi güç olabilecek küçük morfolojik özelliklerin daha ayrıntılı incelenmesini sağlar. Böylece embriyolog yalnızca sperm hareketine ve genel şekline değil, sperm başının ayrıntılı yapısına da bakarak seçim yapabilir. Ancak bu laboratuvar avantajının her hastada daha yüksek gebelik veya canlı doğum oranına dönüştüğü gösterilmiş değildir.

IMSI'nin temel yaklaşımı, belirgin nükleer vakuol içermeyen ve morfolojik açıdan daha uygun görünen spermlerin seçilmesidir. Teorik olarak bu özelliklerin daha iyi sperm kalitesiyle ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Ancak mevcut çalışmalar IMSI ile seçilen spermlerin kullanılmasının standart ICSI'ye kıyasla canlı doğum, klinik gebelik veya düşük oranlarında belirgin ve tutarlı bir avantaj sağladığını ortaya koymamıştır. ESHRE'nin değerlendirmesinde de bu nedenle IMSI rutin bir ek uygulama olarak önerilmemektedir.