Endometriozis Nedir?
Endometriozis rahim iç duvar dokusunun rahim dışında saptanması durumudur. Bu durum doğurganlık çağındaki kadınların yaklaşık %6-10'unda görülürken, çocuk sahibi olmak isteyen kadınların %30-50'nde görülür ve yumurtlama fonksiyonları mevcut kadınları etkilemektedir. Kadının fiziksel sosyal ve psikolojik iyilik durumunu etkileyecek bir semptomlar bütününe neden olabilir.
Endometriozis Nasıl Oluşur?
Endometriozis, adet döngüsü sırasında rahim iç duvar dokusunun adet kanamasıyla birlikte tüpler kanalıyla karın boşluğuna dökülmesi ve buradaki dokulara tutunması neticesinde oluşmaktadır. Normal şartlarda tüpler aracılığıyla karın boşluğuna dökülen rahim iç duvar hücreleri, makrofaj olarak tanımlanan hücreler tarafından temizlenir. Bazı kadınlarda adet kanaması sırasında karın iç zarına adet kanıyla sürüklenen endometrial hücreler temizlenemez ve bu hücrelerin tutunmasına birtakım hormonal faktörler, genetik nedenler ve çevresel faktörler yardımcı olur.
Endometrioziste Hangi Organlar Etkilenir?
Endometriozis nedeniyle en fazla, yumurtalıklar, diğer karın içi organlar ve periton olarak tanımlanan karın iç zarı etkilenir. Daha az sıklıkla bağırsaklar, mesane ve akciğerler de etkilenebilir. Lezyonlar küçük birkaç milimetre boyutunda mavi, siyah renkli oluşumlardan, endometrioma olarak tanımlanan yumurtalıklardaki kistik yapılara kadar değişen bir spektrumda izlenebilir. Bunun yanında pelvik anatomik yapının bozulmasına neden olacak şekilde karın içerisindeki organlar arasında yapışıklıklara yol açabilir.
Endometrioziste Hangi Bulgularla Karşılaşılabilinir?
Endometrioziste kadınlar genellikle ağrı, çocuk isteği, ya da kasık bölgesinde kistik kitle saptanması şikayetleriyle başvururlar. Bunun yanısıra endometriozis sıklıkla, ağrılı adet görme, ağrılı cinsel aktivite, kasık bölgesinde süregelen ağrı, döngüsel olarak idrar kanalları ya da barsaklarda ağrı- rahatsızlık hissi gibi durumlara da yol açabilir.
Endometriozis Tanısı Nasıl Konulur?
Endometriozis tanısı ve evrelemesi temel olarak ameliyatla periton üzerindeki ya da yumurtalıklardaki lezyonların büyüklüğü, derinliği ve tüpler ve karın içerisindeki diğer organlarla yapışıklıkların değerlendirilmesiyle yapılır. Bu dokulardan örnekleme yapılarak patolojik inceleme ile tanı netleştirilir.
Endometriozis Nasıl Tedavi Edilir?
Endometriozis tedavisi tamamen kişiye özgü olarak planlanmalı, hastanın yaşı, esas şikayeti, şikayetlerin şiddet ve süresi, doğurganlık isteği, endometriozis evresi gibi faktörler göz önünde bulundurularak karar alınmalıdır. Tedavi seçenekleri arasında takip, hormonal ilaç tedavileri, cerrahi ya da çocuk isteğine yönelik yardımla üreme teknikleri yer almaktadır. Erken evre (evre 1-2) endometrioziste erkeğin detaylı değerlendirilmesinden sonra yumurta takibi ve aşılama seçenek olabilirken, ileri evre (evre 3-4) endometrioziste tüp bebek uygulaması ön planda düşünülebilir.