Lekelenme Neden Olur? Adet Kanaması ile Gebelik Lekelenmesi Farkı

Lekelenme Nedir?

Lekelenme, normal adet döneminin dışında veya adet başlangıcı ve sonunda ortaya çıkabilen çok az miktardaki vajinal kanamayı ifade eder. Genellikle iç çamaşırında veya tuvalet kağıdında birkaç damla şeklinde görülür ve çoğu zaman normal bir adet kanaması kadar yoğun değildir.

Lekelenmenin görünümü koyu kahverengiden açık pembeye veya parlak kırmızıya kadar değişebilir. Tek seferlik ve kısa süreli lekelenme her zaman bir sağlık sorununu göstermez. Ancak yeni başlayan, sık tekrarlayan, ilişki sonrasında ortaya çıkan veya ağrı gibi başka belirtilerin eşlik ettiği lekelenmeler değerlendirilmelidir. NHS, adetler arasında veya cinsel ilişki sonrası görülen kanamanın birçok nedeni olabileceğini ve kontrol edilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Lekelenme ile Adet Kanaması Arasındaki Farklar

Lekelenme ve adet kanaması arasındaki temel fark kanamanın miktarı, süresi ve döngü içindeki zamanlamasıdır.

Özellik	Lekelenme	Adet Kanaması
Miktar	Çok az, birkaç damla veya hafif iz şeklinde	Hafiften yoğuna değişen düzenli kanama
Süre	Birkaç saat veya birkaç gün sürebilir	Genellikle birkaç gün sürer
Renk	Kahverengi, pembe veya kırmızı olabilir	Pembe, kırmızı, koyu kırmızı veya kahverengi olabilir
Ped ihtiyacı	Çoğunlukla ped doldurmaz; günlük ped yeterli olabilir	Düzenli ped, tampon veya menstrual ürün kullanımı gerekebilir
Zamanlama	Döngünün herhangi bir döneminde görülebilir	Adet döngüsünün beklenen zamanında başlar
Kanama düzeni	Daha rastlantısal olabilir	Genellikle kişiye özgü belirli bir kanama paterni gösterir

Lekelenme genellikle hafif kalırken adet kanaması başlangıç, yoğunlaşma ve azalma şeklinde daha belirgin bir patern gösterebilir. Bununla birlikte yalnızca miktara veya renge bakılarak kesin ayrım yapmak her zaman mümkün değildir.

Lekelenme Renkleri Ne Anlama Gelir?

Lekelenmenin rengi kanın ne kadar hızlı dışarı çıktığına, vajinal akıntıyla karışıp karışmadığına ve kanamanın nedenine göre değişebilir.

Renk	Olası Açıklamalar	Dikkat Gerektiren Durumlar
Kahverengi	Daha eski kan, adet başlangıcı veya sonu, hafif ara kanama	Sürekli tekrarlama, ağrı, kötü koku veya gebelik ihtimali
Pembe	Az miktarda kanın vajinal akıntıyla karışması, adet başlangıcı, yumurtlama veya erken gebelikte lekelenme	Tekrarlayan veya açıklanamayan kanama
Kırmızı	Taze kanama, adet başlangıcı veya ara kanama	Yoğunlaşan kanama, ağrı, gebelikte kanama veya ilişki sonrası tekrar eden kanama

Renk tek başına tanı koydurmaz. Aynı kahverengi veya pembe lekelenme farklı kişilerde tamamen farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.

Kahverengi Lekelenme

Kahverengi lekelenme çoğunlukla kanın vücuttan daha yavaş çıkması ve bu sırada oksitlenmesiyle oluşur. Bu nedenle adetin son günlerinde veya adetten hemen sonra kahverengi akıntı görülmesi sık rastlanan bir durumdur. Kahverengi lekelenme ayrıca:

• Adetler arasında hafif kanama,

• Hormonal doğum kontrolü,

• Servikal irritasyon,

• Bazı enfeksiyonlar,

• Erken gebelikte kanama ile ilişkili olabilir.

Özellikle kahverengi lekelenme sık tekrarlıyorsa, kötü kokulu akıntı, ağrı veya cinsel ilişki sonrası kanama eşlik ediyorsa değerlendirilmesi gerekir.

Pembe Lekelenme

Pembe lekelenme genellikle az miktardaki taze kanın vajinal akıntıyla karışması sonucunda görülür. Adet kanamasının hemen öncesinde veya başlangıcında ortaya çıkabilir. Pembe lekelenmenin olası nedenleri arasında:

• Yumurtlama,

• Adet başlangıcı,

• Hormonal doğum kontrol yöntemleri,

• Cinsel ilişki sonrası vajinal veya servikal irritasyon,

• Erken gebelikte hafif kanama bulunabilir.

Yeni başlayan veya sürekli tekrarlayan pembe lekelenmenin yalnızca “yumurtlama kanaması” veya “tutunma kanaması” olarak kabul edilmemesi gerekir.

Kırmızı Lekelenme

Kırmızı lekelenme, kanın daha taze olduğunu gösterir. Adet başlangıcında normal olabilir ancak döngünün ortasında veya beklenmeyen bir zamanda görülürse ara kanama olarak değerlendirilebilir. Kırmızı lekelenme;

• Yumurtlama,

• Hormonal değişiklikler,

• Doğum kontrol yöntemleri,

• Servikal polip,

• Enfeksiyon,

• Gebelik gibi farklı nedenlerle oluşabilir.

Kanamanın miktarı artıyorsa, pıhtılı hale geliyorsa veya şiddetli ağrı eşlik ediyorsa lekelenmeden daha yoğun bir kanama söz konusu olabilir.

Gebelik Dışı Lekelenme Nedenleri

Gebelik dışındaki lekelenmelerin en sık nedenleri hormonal değişiklikler ve doğum kontrol yöntemleridir. Bunun yanında enfeksiyonlar ve rahim ağzıyla ilişkili bazı durumlar da ara kanamaya neden olabilir.

• Ovülasyon lekelenmesi: Yumurtlama döneminde oluşan hormonal değişikliklerle ilişkili hafif kanamadır.

• Hormonal değişiklikler: Döngüyü düzenleyen hormonlardaki değişiklikler ara kanamaya neden olabilir.

• Vajinal veya servikal enfeksiyonlar: Enfeksiyonlar dokularda hassasiyet ve kanama oluşturabilir.

• Servikal polip veya servikal irritasyon: Rahim ağzındaki hassas dokular özellikle ilişki sonrası kanayabilir.

• Doğum kontrol yöntemleri: Hormonal yöntemler özellikle kullanımın ilk aylarında lekelenmeye yol açabilir.

Ovülasyon Lekelenmesi

Bazı kişilerde yumurtlama döneminde çok hafif lekelenme görülebilir. Ovülasyon lekelenmesi genellikle döngünün ortasına yakın zamanda ortaya çıkar ve çoğunlukla pembe, açık kırmızı veya bazen kahverengi olabilir.

Bu kanama genellikle kısa sürer ve miktarı azdır. Yumurtlama döneminde servikal mukusta artış, hafif tek taraflı kasık ağrısı veya diğer ovülasyon belirtileri de eşlik edebilir. Ovülasyon lekelenmesi doğurganlığı azaltan bir durum olarak kabul edilmez. Ancak döngünün ortasında tekrarlayan kanama varsa yalnızca yumurtlamaya bağlanmadan diğer olası nedenlerin de değerlendirilmesi gerekir.

Hormonal Dengesizlik

Östrojen ve progesteron düzeylerindeki değişiklikler rahim iç tabakasının stabilitesini etkileyebilir. Bunun sonucunda normal adet zamanı dışında hafif kanamalar ortaya çıkabilir. Hormonal değişiklikler;

• Ergenlik,

• Perimenopoz,

• PCOS,

• Tiroid bozuklukları,

• Yumurtlama düzensizlikleri,

• Yoğun stres,

• Bazı ilaçlar gibi farklı durumlarla ilişkili olabilir.

Özellikle sık tekrarlayan ara kanamalarda kişinin adet düzeni ve eşlik eden hormonal belirtileri birlikte değerlendirilir.

Vajinal ve Servikal Enfeksiyonlar

Vajina veya rahim ağzındaki enfeksiyonlar dokularda irritasyona ve hafif kanamaya neden olabilir. Bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda adetler arasında veya cinsel ilişki sonrasında kanama görülebilir. Enfeksiyon düşündürebilecek ek belirtiler arasında:

• Kötü kokulu akıntı,

• Akıntının renginde veya yapısında değişiklik,

• Vajinal kaşıntı veya yanma,

• İdrar yaparken yanma,

• Cinsel ilişki sırasında ağrı,

• Pelvik ağrı bulunabilir.

Bu belirtilerin eşlik ettiği lekelenmelerde muayene ve gerekli enfeksiyon testleri yapılabilir.

Servikal Polip ve Erozyon

Rahim ağzındaki polipler veya rahim ağzı yüzeyindeki hassas dokular hafif kanamaya yol açabilir. Özellikle cinsel ilişki, vajinal muayene veya temas sonrasında lekelenme ortaya çıkabilir. Cinsel ilişki sonrası kanamanın tek bir nedeni yoktur. Enfeksiyonlar, servikal polipler ve serviks kaynaklı farklı durumlar benzer bulguya neden olabilir. NHS, ilişki sonrası veya adetler arasında meydana gelen kanamaların değerlendirilmesini önermektedir. Tekrarlayan cinsel ilişki sonrası kanamada jinekolojik muayene ve yaşa uygun servikal tarama değerlendirmesi gerekebilir.

Doğum Kontrol Yöntemleri

Hormonal doğum kontrol yöntemleri ara kanama ve lekelenmenin en sık nedenlerinden biridir. Özellikle yeni bir yönteme başlandığında veya kullanılan yöntemde değişiklik yapıldığında ilk aylarda beklenmeyen hafif kanamalar görülebilir. Lekelenmeye yol açabilen yöntemler arasında:

• Doğum kontrol hapları,

• Hormonal spiral,

• İmplant,

• Doğum kontrol iğnesi bulunur.

Doğum kontrol hapının unutulması veya düzensiz kullanılması da lekelenme ihtimalini artırabilir. Kanama uzun sürerse, giderek yoğunlaşırsa veya başka belirtiler eşlik ederse yöntemin uygunluğu ve diğer nedenler açısından değerlendirme yapılabilir.

Gebelikte Lekelenme Nedenleri

Gebeliğin özellikle ilk döneminde hafif lekelenme görülebilir ve bu durum her zaman gebeliğin kaybedileceği anlamına gelmez. Ancak gebelikte oluşan her kanamanın nedeni aynı değildir. NHS; erken gebelikte implantasyon, rahim ağzındaki damar değişiklikleri, enfeksiyon, düşük ve dış gebelik gibi farklı nedenlerin kanamaya yol açabileceğini belirtmektedir. Gebelikte lekelenmenin olası nedenleri arasında:

• İmplantasyonla ilişkili hafif kanama

• Subkoryonik hematom

• Servikal hassasiyet

• Düşük veya düşük tehdidi

• Dış gebelik yer alabilir.

Gebelikte lekelenmenin nedeni yalnızca rengine veya miktarına bakılarak belirlenemez.

İmplantasyon (Tutunma) Kanaması

İmplantasyon kanaması, embriyonun rahim iç tabakasına tutunduğu erken gebelik döneminde bazı kişilerde ortaya çıkabilen hafif kanamadır. Her gebelikte görülmez.

• Hafif lekelenme şeklindedir,

• Pembe veya kahverengi olabilir,

• Adet kanamasından daha az miktardadır,

• Beklenen adet tarihine yakın zamanda görülebilir.

NHS, implantasyon kanamasını erken gebelikte vajinal kanamanın olası nedenlerinden biri olarak belirtmektedir. Ancak beklenen adet zamanı çevresindeki her lekelenmenin implantasyona bağlı olduğu söylenemez. Gebelik ancak uygun zamanda yapılan gebelik testiyle doğrulanabilir.

Subkoryonik Hematom

Subkoryonik hematom, gebelik kesesini çevreleyen zarlarla rahim duvarı arasında kan birikmesidir. Erken gebelikte görülen kanamanın nedenlerinden biri olabilir. Bazı kişilerde yalnızca ultrasonda tesadüfen görülürken bazı kişilerde:

• Kahverengi lekelenme,

• Kırmızı kanama,

• Hafif kramp oluşabilir.

Subkoryonik hematomun boyutu ve konumu önemlidir. Küçük hematomların bir bölümü zaman içerisinde kendiliğinden gerileyebilir. Bununla birlikte gebelikte kanama varsa ultrason ve klinik değerlendirme ile kanamanın kaynağı araştırılmalıdır.

Düşük Tehdidi

Gebeliğin ilk haftalarında vajinal kanama düşükle ilişkili olabilir ancak kanama görülmesi gebeliğin mutlaka düşükle sonuçlanacağı anlamına gelmez. Düşükte vajinal kanamanın yanında:

• Alt karın bölgesinde kramp,

• Bel ağrısı,

• Kanamanın giderek artması,

• Pıhtı veya doku benzeri parçaların gelmesi görülebilir.

NHS, gebelikte vajinal kanamanın olası nedenleri arasında düşüğü de saymakta ancak kanamanın her zaman ciddi bir probleme bağlı olmadığını belirtmektedir. Gebelikte yeni başlayan kanama, özellikle ağrı veya artan kanama eşlik ediyorsa değerlendirilmelidir.

Dış Gebelik

Dış gebelik, gebeliğin rahim boşluğu dışında, çoğunlukla fallop tüpüne yerleşmesidir ve acil değerlendirme gerektirebilir.

Dış gebelikte kanama bazen adet kanamasından farklı şekilde başlayıp durabilir, sulu veya koyu kahverengi olabilir. Gebelik ihtimali veya pozitif gebelik testiyle birlikte aşağıdaki belirtiler varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir:

• Tek taraflı veya şiddetli karın ve kasık ağrısı,

• Omuz ucu ağrısı,

• Baş dönmesi,

• Bayılma,

• Solukluk,

• Şiddetli veya artan vajinal kanama.

Dış gebelik belirtileri çoğunlukla gebeliğin 4–12. haftaları arasında ortaya çıkar ancak bazı kişiler başlangıçta belirti yaşamayabilir.

Tüp Bebek Tedavisi Sırasında Lekelenme Normal mi?

Tüp bebek tedavisi sırasında veya embriyo transferinden sonra hafif lekelenme görülebilir. Vajinal progesteron kullanımı, embriyo transferi sırasında rahim ağzının hafif tahriş olması veya erken gebeliğe bağlı değişiklikler lekelenmeye yol açabilir.

Ancak embriyo transferi sonrası lekelenmenin görülmesi veya görülmemesi gebelik sonucunu tek başına göstermez. Lekelenmenin “embriyo kesin tutundu” veya “gebelik başarısız oldu” şeklinde yorumlanması doğru değildir. Transfer sonrasında:

• Reçete edilen ilaçlar hekimin önerisi olmadan bırakılmamalıdır.

• Gebelik testi merkezin belirlediği tarihte yapılmalıdır.

• Kanama yoğunlaşıyorsa veya ağrı eşlik ediyorsa tedaviyi yürüten merkeze bilgi verilmelidir.

• Pozitif gebelik testi sonrasında kanama varsa dış gebelik ve diğer erken gebelik nedenleri açısından değerlendirme gerekebilir.

Özellikle tüp bebek gebeliklerinde yalnızca kanamanın görünümüne bakmak yerine beta hCG takibi ve uygun zamanda ultrason değerlendirmesi önemlidir.

Ne Zaman Acilen Doktora Başvurulmalı?

Lekelenme çoğu zaman acil bir duruma işaret etmese de bazı belirtilerde beklenmemelidir. Acil değerlendirme gereken belirtiler:

• Gebelik ihtimali veya pozitif testle birlikte tek taraflı ya da şiddetli karın ağrısı

• Omuz ucu ağrısı

• Bayılma veya belirgin baş dönmesi

• Hızla artan veya yoğun vajinal kanama

• Şiddetli pelvik ağrı

• Gebelikte kanama ile birlikte genel durumda belirgin kötüleşme

• Kanamayla birlikte ateş veya ciddi enfeksiyon belirtileri

NHS ayrıca yakın zamanda adet gecikmesi yaşayan bir kişide olağandışı vajinal kanama ve karın/pelvik ağrının birlikte bulunmasının dış gebelik açısından acil değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Gebelik dışındaki dönemde ise yeni başlayan, açıklanamayan, sürekli tekrarlayan veya cinsel ilişki sonrası görülen lekelenmelerin kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından değerlendirilmesi uygundur.